Önce yukarıdaki testteki soruları dene, sonra doğru cevabı ve diğer şıkların neden yanlış olduğunu görmek için her birini aç.
01Bir takas üyesi aynı valörlü işlemlerde 10 TL'den 2.000 adet DEF ve 40 TL'den 1.500 adet GHJ almış; 11 TL'den 800 adet DEF ve 41 TL'den 2.500 adet GHJ satmıştır. Takasbank Merkezi Takas Yönetmeliğindeki çok taraflı netleştirme esasına göre üyenin takas bakiyeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Deneme sorusu Ünite: Takas, Saklama ve Operasyon İşlemlerine İlişkin Temel Kavramlar
A1.200 adet DEF alacağı, 1.000 adet GHJ borcu ve 31.300 TL nakit borcu
Yanlış. Kıymet bakiyeleri doğru, ancak satış bedelleri alış bedellerinden fazla olduğu için nakit pozisyon borç değil alacaktır.
B2.800 adet DEF alacağı, 4.000 adet GHJ borcu ve 31.300 TL nakit alacağı
Yanlış. Kıymetler netleştirilmeden toplanmıştır (2.000 + 800 gibi); oysa her kıymette satış toplamı alış toplamına mahsup edilir.
C1.200 adet DEF alacağı, 1.000 adet GHJ borcu, 80.000 TL nakit borcu ve 111.300 TL nakit alacağı
Yanlış. Nakitte alış ve satış bedelleri ayrı ayrı gösterilmiştir; oysa tüm kıymetlerdeki bedeller tek bir nakit alacak veya borca netleştirilir.
D1.200 adet DEF borcu, 1.000 adet GHJ alacağı ve 31.300 TL nakit alacağı
Yanlış. Kıymet bakiyelerinin yönü ters yazılmıştır: DEF'te net alıcı, GHJ'de net satıcıdır.
E1.200 adet DEF alacağı, 1.000 adet GHJ borcu ve 31.300 TL nakit alacağı ✓ Doğru cevap
Doğru. DEF: 2.000 − 800 = 1.200 adet alacak; GHJ: 1.500 − 2.500 = 1.000 adet borç. Nakit: alışlar 20.000 + 60.000 = 80.000 TL, satışlar 8.800 + 102.500 = 111.300 TL; net 31.300 TL nakit alacağı (m. 18/1).
Kaynak: Takasbank Merkezi Takas Yönetmeliği m. 18/1 (çok taraflı netleştirme)
Bir arkadaşına sor
02Merkezi Takas Kuruluşlarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Genel Yönetmeliğe göre MKT hizmeti veren bir MTK'nın başlangıç teminatı hesaplamasında kullanacağı elde tutma süresi, tezgahüstü türev araçlarda ve diğer finansal araçlarda sırasıyla en az kaç işgünü olmalıdır?
Deneme sorusu Ünite: Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri
A2 işgünü ve 1 işgünü
Yanlış. Tezgahüstü türev araçlar için alt sınır 5, diğer finansal araçlar için 2 işgünüdür; 1 işgünü, diğer finansal araçlar için öngörülen alt sınırın altında kalır.
B5 işgünü ve 2 işgünü ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 33/3'e göre elde tutma süresi tezgahüstü türev araçlarda 5 işgününden, diğer finansal araçlarda 2 işgününden az olamaz.
C5 işgünü ve 5 işgünü
Yanlış. Diğer finansal araçlar için alt sınır 5 değil 2 işgünüdür.
D10 işgünü ve 2 işgünü
Yanlış. Tezgahüstü türev araçlar için alt sınır 10 değil 5 işgünüdür.
E3 işgünü ve 2 işgünü
Yanlış. Tezgahüstü türev araçlar için alt sınır 3 değil 5 işgünüdür.
Kaynak: Merkezi Takas Kuruluşlarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Genel Yönetmelik m. 33/3
Bir arkadaşına sor
03MKK personelinin eşi, MKK Yönetmeliğine göre aşağıdaki yatırım fonu katılma paylarından hangisinde alım satım işlemi yapabilir?
Deneme sorusu Ünite: Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri
AKıymetli madenler şemsiye fonuna bağlı bir fonun katılma payı ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 19/3'e göre yatırım fonu katılma paylarından yalnızca borçlanma araçları, kıymetli madenler, para piyasası şemsiye fonlarına bağlı fonlar ile belirli katılım fonlarının paylarında işlem yapılabilir.
BHisse senedi şemsiye fonuna bağlı borsa dışı bir fonun katılma payı
Yanlış. Hisse senedi şemsiye fonu, maddede sayılan fon türleri arasında yoktur; 'yalnızca' ifadesi diğerlerini dışarıda bırakır.
CDeğişken şemsiye fonuna bağlı bir fonun katılma payı
Yanlış. Değişken şemsiye fonu izin verilen türler arasında sayılmamıştır.
DSerbest şemsiye fonuna bağlı bir fonun katılma payı
Yanlış. Serbest şemsiye fonu izin verilen türler arasında sayılmamıştır.
EFon sepeti şemsiye fonuna bağlı bir fonun katılma payı
Yanlış. Fon sepeti şemsiye fonu izin verilen türler arasında sayılmamıştır.
Kaynak: MKK Yönetmeliği m. 19/3
Bir arkadaşına sor
04Borsada işlem yapılan günde, II-13.1 sayılı Tebliğe göre bir yatırım kuruluşunun takas borçları hangi işlemle kapanır?
Deneme sorusu Ünite: Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri
ASatış emrinin Borsada eşleşmesi
Yanlış. Emir eşleşmesi işlemi oluşturur; takas borcunu kapatmaz.
BAraçların yatırımcı hesaplarından yatırım kuruluşu havuz hesaplarına aktarılması
Yanlış. Bu aktarım, havuz hesabına aktarma öncesindeki ilk adımdır; borç henüz kapanmaz.
CYatırım kuruluşu havuz hesaplarındaki araçların takas havuz hesabına aktarılması ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 17/2'ye göre yatırım kuruluşu havuz hesaplarındaki araçların takas havuz hesabına aktarılmasıyla yatırım kuruluşunun takas borçları kapanır.
DTakas alacaklarının yatırımcı hesaplarına dağıtılması
Yanlış. Dağıtım alacak tarafıdır ve yatırım kuruluşları tarafından yapılır (m. 17/3).
EMKK'nın takas günü sonunda hesapları kapatması
Yanlış. Böyle bir hesap kapatma işlemi Tebliğde yoktur.
Kaynak: II-13.1 sayılı Tebliğ m. 17/2
Bir arkadaşına sor
05Üyelik başvurusu kabul edilen bir kurum, Takasbank nezdinde faaliyetlerine başlayabilmek için üyelik giriş ücretini yatırma, üyelik teminatını yatırma ve personeli yetkilendirme işlemlerini ne kadar süre içinde tamamlamalıdır ve aksi hâlde ne olur?
Deneme sorusu Ünite: Takas, Saklama ve Kaydileştirme Düzenlemeleri
ATebliğden itibaren 15 gün içinde; aksi takdirde başvuru Takasbank tarafından yeniden değerlendirmeye alınır
Yanlış. Süre 15 gün değil 1 aydır; sonuç da yeniden değerlendirme değil izin iptalidir.
BTebliğden itibaren 3 ay içinde; aksi takdirde süre Yönetim Kurulunca bir kez uzatılır
Yanlış. Süre 3 ay değil 1 aydır; süre uzatma öngörülmemiştir.
CUygun görüldüğünün tebliğinden itibaren 1 ay içinde; aksi takdirde üyelik izni iptal edilir ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 11/1'e göre uygun görüldüğünün tebliğinden itibaren 1 ay içinde bu üç yükümlülük yerine getirilmezse üyelik izni iptal edilir.
DTebliğden itibaren 10 iş günü içinde; aksi takdirde üyelik geçici olarak askıya alınır
Yanlış. Süre 10 iş günü değil 1 aydır; sonuç askıya alma değil izin iptalidir.
ETebliğden itibaren 2 ay içinde; aksi takdirde üyenin teminat tutarı artırılır
Yanlış. Süre 2 ay değil 1 aydır; sonuç teminat artırımı değil izin iptalidir.
Kaynak: Takasbank Merkezi Takas Yönetmeliği m. 11/1
Bir arkadaşına sor
06Borsa İstanbul Pay Piyasasında takas yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan açığı kapatmak için yapılan temerrüt işlemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Deneme sorusu Ünite: Borsa İstanbul A.Ş.’de Payların Transfer, Takas ve Temerrüt İşlemleri
ATakasbank bildirimi üzerine Borsa tarafından XCH özel üye koduyla ve T+2 valörlü olarak yapılır.
Yanlış. XCH özel üye koduyla Borsa tarafından yürütülen temerrüt işlemleri BISTECH öncesindeki eski yapıya aittir; ayrıca temerrüt işlemleri T+2 değil aynı gün valörlüdür.
BTemerrüde düşen üye tarafından kendi adına, payın normal işlem sırasında T+2 valörlü olarak yapılır.
Yanlış. Temerrüt işlemleri üyenin kendisi tarafından değil, temerrüde düşen üye adına doğrudan Takasbank tarafından ve normal sırada değil ayrı açılan temerrüt sırasında, aynı gün valörlü yapılır.
CTakasbank tarafından ayrı temerrüt sırasında yapılır; ancak pay normal sırada işleme kapalıysa bu sıra açılamaz.
Yanlış. Temerrüt sırası, ilgili payın Pay Piyasasındaki işlem sırasının işleme açık veya kapalı olmasına bağlı olmaksızın açılır.
DTakasbank tarafından mağdur üye adına, aynı gün valörlü olarak ayrı bir temerrüt sırasında yapılır.
Yanlış. İşlemler mağdur üye adına değil, temerrüde düşen üye adına (on behalf) Takasbank tarafından gerçekleştirilir.
ETakasbank tarafından temerrüde düşen üye adına, aynı gün valörlü (T+0) olarak ayrı temerrüt sırasında yapılır. ✓ Doğru cevap
Doğru. Pay Piyasası Prosedürü 6. bölüme göre temerrüt işlemleri temerrüde düşen üye adına doğrudan Takasbank tarafından gerçekleştirilir; pozisyon açığını kapatmak ve aynı gün valörlü (T+0) işlem yapmak üzere, payın işlem sırası açık ya da kapalı olsun, ayrı bir temerrüt sırası açılır. Yönerge m. 35 de bu işlemlerin aynı gün takasa tabi olduğunu belirtir.
Kaynak: Borsa İstanbul Pay Piyasası Prosedürü, 6. Takas-Saklama ve Temerrüt İşlemleri; Pay Piyasası Yönergesi m. 35
Bir arkadaşına sor
07Bir üyenin alım satım sistemine ilettiği emri kendisinin karşılaması sonucu gerçekleşen, tek üyenin taraf olduğu işlemler Prosedüre göre nasıl işlem görür?
Deneme sorusu Ünite: Borsa İstanbul A.Ş.’de Borçlanma Araçlarının Transfer, Takas ve Temerrüt İşlemleri
ABorsa kaydına alınır ve fiyat, getiri ve hacim bilgilerinin tamamı bültende yayımlanır
Yanlış. Bu işlemler Borsa kaydına alınmaz.
BBorsa kaydına alınmaz, fiyat/getiri bilgileri yayımlanmaz; hacim ve sözleşme sayısı genel toplamlara eklenir ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 8.8(3)'e göre bu işlemler Borsa kaydına alınmaz; fiyat/getiri bilgileri bültenlerde yayımlanmaz, ancak işlem hacmi ve sözleşme sayısı genel toplamlara eklenir.
CGeçersiz sayılarak iptal edilir ve taraflara işlem bedeli iade edilir
Yanlış. Üyelerin emirlerini kendilerinin karşılaması yasak değildir (m. 8.6(8)); işlem iptal edilmez.
DYalnızca fiyat bilgisi bültende yayımlanır, hacim ve sözleşme sayısı eklenmez
Yanlış. Fiyat bilgisi de yayımlanmaz; hacim genel toplamlara eklenir.
ETakasbank'a bildirilmez ve hiçbir istatistiğe dâhil edilmez, bültende de yer almaz
Yanlış. Hacim ve sözleşme sayısı genel toplamlara eklenir.
Kaynak: Borçlanma Araçları Piyasası Prosedürü m. 8.8(3)
Bir arkadaşına sor
08Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarında işleme konu sermaye piyasası araçları Prosedüre göre nasıl teslim edilir ve saklanır?
Deneme sorusu Ünite: Borsa İstanbul A.Ş.’de Borçlanma Araçlarının Transfer, Takas ve Temerrüt İşlemleri
ABitiş valöründe Takasbank'a teslim edilir ve repo yapan üye adına serbest hesapta saklanır
Yanlış. Teslim bitiş valöründe değil başlangıç valöründe yapılır.
BBaşlangıç valöründe Takasbank'a teslim edilir; ters repo yapan üye adına bloke hesapta saklanır ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 9.3.1(3)'e göre araçlar başlangıç valöründe Takasbank'a teslim edilir ve ters repo yapan üye adına bitiş valörüne kadar bloke bir hesapta saklamada tutulur.
CBaşlangıç valöründe doğrudan ters repo yapan üyeye teslim edilir ve serbestçe kullanılır
Yanlış. Araçlar doğrudan üyeye değil Takasbank'a teslim edilir.
DBaşlangıç valöründe MKK'ya teslim edilir ve repo yapan üye adına bloke hesapta saklanır
Yanlış. Teslim MKK'ya değil Takasbank'a yapılır.
ETakas gününde Borsa'ya teslim edilir ve fon adına bloke hesapta saklanır
Yanlış. Teslim Borsa'ya değil Takasbank'a yapılır.
Kaynak: Borçlanma Araçları Piyasası Prosedürü m. 9.3.1(3)
Bir arkadaşına sor
09VİOP'ta akşam seansında gerçekleştirilen işlemler Prosedüre göre nasıl değerlendirilir?
Deneme sorusu Ünite: Türev Araçlarda Takas, Uzlaşma ve Fiziki Teslim
AAynı günün normal seans işlemi olarak değerlendirilir ve aynı gün takas edilir
Yanlış. İşlemler aynı günün değil bir sonraki normal seansın işlemi sayılır.
BBir sonraki normal seans işlemi olarak değerlendirilir ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 9.5'e göre akşam seansında gerçekleştirilen işlemler bir sonraki normal seans işlemi olarak değerlendirilir.
CAyrı bir takas gününe tabi tutulur
Yanlış. Ayrı bir takas günü öngörülmemiştir; işlem bir sonraki normal seansa ait sayılır.
DUzlaşma fiyatının hesabına dahil edilir
Yanlış. Günlük uzlaşma fiyatı normal seans sonunda tespit edilir (m. 37).
EÖzel işlem bildirimi olarak kaydedilir
Yanlış. Akşam seansı işlemleri özel işlem bildirimi sayılmaz.
Kaynak: Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Prosedürü m. 9.5
Bir arkadaşına sor
10Takasbank Merkezi Takas Yönetmeliğine göre borsada işlem gören ve teminata kabul edilen bir varlığın esas olarak hangi fiyat üzerinden değerleneceği ve varlığın kaç iş gününden fazla işlem görmemesi halinde Takasbank'ın farklı değerleme esasları belirleyebileceği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Deneme sorusu Ünite: Takasbank Teminat Yönetimi
ASon işlem günündeki kapanış fiyatı; 3 iş gününden fazla işlem görmemesi
Yanlış. Esas alınan fiyat kapanış fiyatı değil son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyattır; süre de 3 değil 5 iş günüdür.
BSon işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyat; 5 iş gününden fazla işlem görmemesi ✓ Doğru cevap
Doğru. m. 41/2'ye göre borsada işlem gören teminatlar son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyat üzerinden değerlenir; varlık 5 iş gününden fazla işlem görmezse Takasbank farklı değerleme esasları belirleyebilir.
CSon 5 iş gününün ağırlıklı ortalama fiyatı; 10 iş gününden fazla işlem görmemesi
Yanlış. Yönetmelik birkaç günün ortalamasını değil son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyatı esas alır; süre 10 değil 5 iş günüdür.
DSon işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyat; 10 iş gününden fazla işlem görmemesi
Yanlış. Fiyat doğru, ancak farklı değerleme esası belirlenebilmesi için aranan koşul, varlığın 10 değil 5 iş gününden fazla işlem görmemesidir.
EVarlığın nominal değeri; 5 iş gününden fazla işlem görmemesi
Yanlış. Borsada işlem gören varlıklar nominal değer üzerinden değil, borsada oluşan son işlem günündeki ağırlıklı ortalama fiyat üzerinden değerlenir.
Kaynak: Takasbank Merkezi Takas Yönetmeliği m. 41/2
Bir arkadaşına sor